گروه برق

معرفی رشته برق

گرایش های مقطع لیسانس

رشته مهندسی برق در مقطع کارشناسی دارای 4 گرایش الکترونیک، مخابرات، کنترل و قدرت است. البته گرایش های فوق در مقطع لیسانس تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند و هر گرایش با گرایش دیگر تنها در 30 واحد یا کمتر متفاوت است. و حتی تعدادی از فارغ التحصیلان مهندسی برق در بازار کار جذب گرایشهای دیگر این رشته می شوند. با این وجود ما برای آشنایی هر چه بیشتر شما گرایشهای فوق را به اجمال معرفی می کنیم.

گرایش الکترونیک

"گرایش الکترونیک به دو زیر بخش عمده تقسیم می شود. بخش اول میکروالکترونیک است که شامل علم مواد، فیزیک الکترونیک، طراحی و ساخت قطعات از ساده ترین آنها تا پیچیده ترین آنها است و بخش دوم نیز مدار و سیستم نامیده می شود و هدف آن طراحی و ساخت سیستم ها و تجهیزات الکترونیکی با استفاده از قطعات ساخته شده توسط متخصصان میکروالکترونیک است.

گرایش الکترونیک یکی از گرایشهای جالب مهندسی برق است که محور اصلی آن آشنایی با قطعات نیمه هادی، توصیف فیزیکی این قطعات، عملکرد آنها و در نهایت استفاده از این قطعات، برای طراحی و ساخت مدارها و دستگاههای است که کاربردهای فنی و روزمره زیادی دارند."

گرایش مخابرات

هدف از مخابرات ارسال و انتقال اطلاعات از نقطه ای به نقطه دیگر است که این اطلاعات می تواند صوت، تصویر یا داده های کامپیوتری باشد. "مخابرات از دو گرایش میدان و سیستم تشکیل می شود. که در گرایش میدان، دانشجویان با مفاهیم میدان های مغناطیسی، امواج، ماکروویو، آنتن و ... آشنا می شوند تا بتوانند مناسبترین وسیله را برای انتقال موجی از نقطه ای به نقطه دیگر پیدا کنند.  همچنین یکی از فعالیت های عمده مهندسی مخابرات گرایش سیستم، طراحی فلیترهای مختلفی است که می توانند امواج مزاحم شامل صوت یا پارازیت را از امواج اصلی تشخیص و آنها را حذف کرده و تنها امواج اصلی را از آنتن دریافت کنند.

گفتنی است که امروزه با توسعه مخابرات بی سیم، ارتباط نزدیکتری بین دو گرایش میدان و سیستم ایجاد شده است. برای نمونه در گوشی تلفن همراه ما هم تجهیزات مربوط به مدارهای مخابراتی و هم تجهیزات مربوط به فرستنده و هم آنتن گیرنده را داریم. از همین رو یک مهندس مخابرات امروزه باید از هر دو گرایش بخوبی اطلاع داشته باشد تا بتواند یک دستگاه بی سیم را طراحی کند."

 گرایش قدرت

"گرایش قدرت به آموزش و پژوهش در زمینه طراحی و ساخت سیستم های مورد استفاده در تولید، توزیع، مصرف و حفاظت از برق می پردازد.

به عبارت دیگر دانشجویان این رشته در شاخه تولید با انواع نیروگاههای آبی، گازی، سیکل ترکیبی و ... آشنا می شوند. و در بخش انتقال و توزیع، روشهای مختلف انتقال برق اعم از کابلهای هوایی و زیرزمینی را مطالعه می کنند و در شاخه حفاظت نیز انواع وسایل و تجهیزات حفاظتی که در مراحل مختلف تولید، توزیع، انتقال و مصرف انرژی، انسانها و تاسیسات را در برابر حوادث مختلف محافظت می کنند، مورد بررسی قرار می دهند که از آن میان می توان به انواع رله ها، فیوزها، کلیدها و در نهایت سیستم های کنترل اشاره کرد.

یکی دیگر از شاخه های قدرت نیز ماشین های الکتریکی است که شامل ژنراتورها، ترانسفورماتورها و موتورهای الکتریکی می شود که این شاخه از زمینه های مهم صنعتی و پژوهشی گرایش قدرت است."

آینده شغلی، بازار کار، درآمد

"امروزه با توسعه صنایع کوچک و بزرگ در کشور، فرصت های شغلی زیادی برای مهندسین برق فراهم شده است و اگر می بینیم که با این وجود بعضی از فارغ التحصیلان این رشته بیکار هستند، به دلیل این است که این افراد یا فقط در تهران دنبال کار می گردند و یا در دوران تحصیل به جای یادگیری عمیق دروس و در نتیجه کسب توانایی های لازم، تنها واحدهای درسی خود را گذرانده اند.

همچنین یک مهندس خوب باید، کارآفرین باشد یعنی به دنبال استخدام در موسسه یا وزارتخانه ای نباشد بلکه به یاری آگاهی های خود، نیازهای فنی و صنعتی کشور را یافته و با طراحی سیستم ها و مدارهای خاصی این نیازها را برطرف سازد. کاری که بعضی از فارغ التحصیلان ما انجام داده و خوشبختانه موفق نیز بوده اند."

"اگر یک فارغ التحصیل برق دارای توانایی های لازم باشد، با مشکل بیکاری روبرو نخواهد شد. در حقیقت امروزه مشکل اصلی این است که بیشتر فارغ التحصیلان توانمند و با استعداد این رشته به خارج از کشور مهاجرت می کنند و ما اکنون با کمبود نیروهای کارآمد در این رشته روبرو هستیم."

"طبق نظر کارشناسان و متخصصان انرژی در کشور، با توجه به نیاز فزاینده به انرژی در جهان کنونی و همچنین نرخ رشد انرژی الکتریکی در کشور، سالانه باید حدود 1500 مگاوات به ظرفیت تولید کشور افزوده شود که این نیاز به احداث نیروگاههای جدید و همچنین فارغ التحصیلان متخصص برق و قدرت دارد.

فرصت های شغلی یک مهندس کنترل نیز بسیار گسترده است چون در هر جا که یک مجموعه عظیمی از صنعت مهندسی مثل کارخانه سیمان، خودروسازی، ذوب آهن و ... وجود داشته باشد، حضور یک مهندسی کنترل ضروری است.

و بالاخره یک مهندس مخابرات یا الکترونیک می تواند جذب وزارتخانه های پست و تلگراف و تلفن، صنایع، دفاع و سازمانهای مختلف خصوصی و دولتی شود."

توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه

توانایی علمی:

"مهندسی برق نیز مانند مابقی رشته های مهندسی بر مفاهیم فیزیکی و اصول ریاضیات استوار است و هر چه دانشجویان بهتر این مفاهیم را درک کنند، می توانند مهندس بهتری باشند. در این میان گرایش الکترونیک وابستگی شدیدی به فیزیک بخصوص فیزیک الکترونیک و فیزیک نیمه هادی ها دارد. در گرایش مخابرات نیز درس فیزیک اهمیت بسیاری دارد زیرا دروس اصلی این رشته بخصوص در شاخه میدان شامل الکترومغناطیس و امواج می شود."

داشتن ضریب هوشی بالا و تسلط کافی بر ریاضیات، فیزیک و زبان خارجی از ضرورتهای ورود به این رشته است.

علاقمندی ها:

دانشجوی برق باید ذهنی خلاق و تحلیل گر داشته باشد. همچنین به کار با وسایل برقی علاقه داشته باشد چون گاهی اوقات با دانشجویانی روبرو می شویم که در ریاضی و فیزیک قوی هستند اما در کارهای عملی ضعیف اند. چنین دانشجویانی برای رشته های مهندسی مناسب نیستند و بهتر است رشته های ذهنی و انتزاعی مثل ریاضی یا فیزیک را انتخاب کنند.

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر: (کارشناسی ارشد و ...)

فارغ التحصیل در مقطع کارشناسی برق که مدرک خود را در یکی از چهار گرایش الکترونیک، مخابرات، قدرت و کنترل می گیرد، می تواند در یکی از این گرایشها (اختیاری) یا رشته ای که برق زیر مجموعه ای برای آن تعریف شده، ادامه تحصیل نماید. این رشته به صورت: مهندسی برق- الکترونیک، برق- قدرت، برق- مخابرات (شامل گرایش های: میدان، سیستم، موج، رمز، مایکرونوری) برق- کنترل، مهندسی پزشکی (گرایش بیوالکتریک)، مهندسی هسته ای (دو گرایش مهندسی راکتور و مهندسی پرتو پزشکی، مهندسی کامپیوتر (معماری کامپیوتر، هوش مصنوعی و رباتیک) است. برای تحصیل در مقطع دکترای تخصصی، می توان، در هر یک از زیرشاخه های تخصصی‌تر گرایشهای یاد شده میزان مورد نیاز واحدها را اخذ کرد و رساله دکتری را در همان موضوع خاص ارائه داد. مسلم است این زیر شاخه ها، گرایشهای تخصصی تر این چهار گرایش است. امکان ادامه تحصیل در کلیه گرایشهای یاد شده در مقطعهای کارشناسی ارشد و تا حد زیادی در دوره دکتری، در داخل کشور وجود خواهد داشت. رشته برق به دلیل کاربردی بودن آن در بسیاری از علوم مهندسی دیگر، برای فارغ التحصیلان امکان تحصیل در بسیاری گرایشها و دانشها را فراهم می کند.

رشته های مشابه و نزدیک به این رشته

در برخی از دانشگاهها رشته مهندسی پزشکی را یکی از گرایش های مهندسی برق به شمار می آورند. رشته هایی از قبیل مهندسی علمی - کاربردی برق، کاردانی فنی برق، دبیر فنی برق - قدرت و ... پیوند عمیقی بین این رشته و دانش کامپیوتر وجود دارد که غیرقابل انکار است. با توجه به حجم بازار الکترونیک و بازار صنعت نیمه رسانا در دنیا و نیز کشور ما که رشد 7% و 15% دارد، لذا آینده روشنی برای این رشته پیش بینی می کنند چه از لحاظ بازار کار بر صنعت های شغلی و چه از نظر تحققات علمی.

 گرایش های مقطع کاردانی

رشته‌ی الکترونیک

تاریخچه‌ی رشته‌ی الکترونیک

در سال 1301 هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای در ایران پایه‌گذاری شد. در همان سال، رشته‌ی برق نیز در هنرستان فنی تهران (شهیدبهشتی) در خیابان قوام‌السلطنه قدیمی (سی‌ تیر) راه‌اندازی شد. از آن تاریخ تا کنون متناسب با تغییرات سیستم آموزشی کشور و فناوری‌های روز چندین بار تغییرات کلی و جزئی داشته است. رشته‌ی الکترونیک یکی از زیرمجموعه‌های مرتبط با رشته‌ی برق است که امروزه در کلیه‌ی رشته‌های صنعتی و غیر صنعتی نفوذ کرده است.

رشته‌ی الکترونیک رشته‌ای است که بر اساس چارچوب تعریف‌شده برای آموزش‌های کاردانی پیوسته در آموزشکده‌های فنی و حرفه‌ای و مراکز مرتبط با دانشگاه جامع علمی کاربردی و دانشگاه آزاد و مؤسسات آموزش عالی غیر انتفاعی طراحی و تدوین شده است. شاغلین به تحصیل در این رشته می‌توانند در دو مسیر تعریف‌شده‌ی تحت عناوین دیپلم فنی و حرفه‌ای و کاردان فنی و حرفه‌‌ای دانش‌آموخته شوند.

دیپلم و کاردانی در رشته‌ی الکترونیک

فارغ‌التحصیل دوره‌ی متوسطه‌ی الکترونیک فنی و حرفه‌ای فردی است که با کسب مهارت در رشته‌ی خود قادر است در سطوح مختلف کارگر فنی فعالیت کند. هم‌چنین قادر است به صورت خوداشتغال در زمینه‌های مختلف از قبیل فروش قطعات و دستگاه‌های الکترونیکی، سرویس، نگهداری و تعمیر دستگاه‌های کوچک الکترونیکی کارآفرین باشد.

کاردان فنی رشته‌ی الکترونیک به عنوان تکنسین الکترونیک شناخته شده و می‌تواند خلأ بین کارگر و مهندس را پر کند و ارتباط بین این دو را در صنایع برقرار سازد. کاردان فنی می‌تواند خود به عنوان کارآفرین در صنایع مرتبط با الکترونیک نیز فعالیت داشته باشد.

هدف رشته‌ی الکترونیک، تربیت نیروی انسانی متعهد و کارآمد است که بتواند علاوه بر انجام وظایف شهروندی با استفاده از آموخته‌های خود در کلیه‌ی حرفه‌های مرتبط با رشته‌ی الکترونیک در سطوح میانی به عنوان کارگر فنی و تکنسین اشتغال یابد.

این رشته با توجه به ماهیتی که دارد برای آقایان و خانم‌ها مناسب است؛ بنابراین هر دو جنسیت می‌توانند در این رشته تحصیل کنند.

دورنمای رشته‌ی الکترونیک

با توجه به نفوذ الکترونیک در کلیه‌ی شاخه‌های آموزشی حتی شاخه‌های نظری و پزشکی،‌ به نظر می‌رسد کاربرد این رشته در سطوح مختلف حتی بیش‌‌تر از گذشته توسعه یابد. بنابراین در صورت ایجاد توانایی‌های متناسب با فناوری‌های نوین، زمینه‌ی اشتغال برای این دانش‌آموختگان کماکان مهیا خواهد بود.

توانایی دانش‌آموختگان رشته‌ی الکترونیک

از آن‌جا که رشته‌ی الکترونیک در دوره‌ی کاردانی دارای گرایش‌های متفاوتی از قبیل الکترونیک صنعتی، مخابرات، رادیو و تلویزیون و الکترونیک عمومی است، توانایی‌ این دانش‌آموختگان پس از طی دوره‌ی کاردانی متناسب با گرایش خواهد بود. در مجموع برای دوره‌ی 2 ساله توانایی‌های مشترکی وجود دارد که به شرح آن‌ها می‌پردازیم:

توانایی‌های مشترک دوره‌های کاردانی در گرایش‌های مختلف

- کار با انواع دستگاه‌های اندازه‌گیری الکترونیکی

- نصب، راه‌اندازی و استفاده از تجهیزات الکترونیکی ساده در بخش خدمات و صنعت

- تشخیص عیوب و نواقص تجهیزات در بخش‌های خدماتی و صنعت

- تعمیر و نگهداری سیستم‌های الکترونیکی

- سرپرستی بخش‌های کوچک تولیدی و خدماتی مرتبط با رشته‌ی الکترونیک

- آموزش مهارت علمی و عملی رشته‌ی الکترونیک در سطح تعیین‌شده

- تجهیز و راه‌اندازی کارگاه و آزمایشگاه الکترونیک در سطح مختلف

یاد‌آور می‌شود که برخی از توانایی‌های پس از طی دوره‌های کارآموزی مرتبط میسر است.

طول دوره‌ی تحصیلی

طول دوره‌ی آموزشی در رشته‌ی الکترونیک 2 سال است.تعداد واحد‌های درسی در دوره‌ی کاردانی متناسب با گرایش در حدود 73 واحد است. دوره‌ی کاردانی به صورت 4 یا 5 نیم‌سال اجرا می‌شود.

 مشاغل قابل دست‌یابی

- تعمیرکار لوازم الکتریکی خانگی ساده

- نصب و راه‌اندازی وسایل الکترونیکی ساده

- مونتاژکار مدارهای الکتریکی

- تکنسین (فن‌ورز) تعمیر وسایل و تجهیزات الکترونیکی

- تکنسین (فن‌ورز) نصب و راه‌اندازی دستگاه‌های الکترونیکی و ماشین‌آلات صنعتی

- طراح و مجری طرح‌های الکترونیکی ساده

- سرپرست خط تولید صنایع و خدمات الکترونیکی

-  اپراتور سیستم‌های الکترونیکی

امکان ادامه‌ی تحصیل در مقاطع بالاتر

کلیه‌ی دانش‌آموختگان دوره‌ی کاردانی رشته‌ی الکترونیک می‌توانند در آزمون‌های کارشناسی ناپیوسته‌ی سازمان سنجش و آموزش کشور، دانشگاه آزاد و دانشگاه علمی و کاربردی شرکت کنند و پس از قبولی در دوره‌ی کارشناسی ناپیوسته ادامه‌ی‌ تحصیل دهند. یاد‌آور می‌شود که دانش‌آموختگان دوره‌ی کارشناسی ناپیوسته مانند تمام دانش‌آموختگان سایر دانشگاه‌ها می‌توانند در آزمون‌های ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد شرکت کنند و پس از پذیرفته شدن در آزمون، ادامه‌ی تحصیل دهند.

کاردانی الکتروتکنیک

تربیت نیروی انسانی متعهد و کارآمد است که بتواند علاوه ‌بر انجام وظایف شهروندی با استفاده از آموخته‌های خویش در حرفه‌های مربوط به الکتروتکنیک در سطوح میانی (تکنسین) خدمات لازم را ارائه کند. رشته‌ی الکتروتکنیک شاخه‌ی فنی ‌و حرفه‌ای از رشته‌های گروه تحصیلی برق است.

دورنمای آینده‌ی رشته

با توجه به پیشرفت‌های فناوری و وارد شدن ریزپردازنده‌ها در کلیه‌ی لوازم خانگی و سیستم‌های الکتریکی به نظر می‌رسد که کاربری این رشته در سطوح مختلف حتی بیش‌تر از گذشته توسعه یابد. لذا زمینه‌ی اشتغال برای فارغ‌التحصیلان این رشته کماکان مهیا خواهد بود. اما به لحاظ تغییراتی که در سامانه‌ی صنعتی برقی رخ می‌دهد، می‌بایستی تجدید نظر کلی در برنامه‌ریزی رشته و تولید کتاب‌های آموزشی با توجه به فناوری اطلاعات صورت گیرد.

میزان خلاقیت، ابتکار و نوآوری مورد نیاز

با توجه به این‌که فرد در طول دوران تحصیلی و هم‌چنین پس از آن‌که جذب بازار کار می‌شود به ‌طور طبیعی با مسائل و موارد مختلف فنی در ارتباط خواهد بود، لازم است برای تحصیل و به‌کارگیری آموخته‌های خود ذهنی خلاق و روحیه‌ای مبتکرانه داشته باشد تا بتواند در شرایط مختلف به سرعت تصمیم بگیرد و هم‌چنین می‌بایستی از پیشرفت‌ علوم در زمینه‌ی صنعتی کشور به بهترین وجه استفاده نماید.

توانایی فراگیر پس از دوره‌ی 2ساله‌ی کاردانی

- اجرای سیم‌کشی ساختمان‌های کوچک

- باز کردن و بستن لوازم خانگی برقی متداول به ‌منظور سرویس و رفع عیوب ساده‌ی آن

- بازپیچی موتورهای الکتریکی سه‌فاز و تک‌فاز و ترانسفورماتورهای کوچک

- کابل‌کشی و راه‌اندازی موتورهای الکتریکی کوچک با کلیدهای کنتاکتورها و رله‌های قابل برنامه‌ریزی

- ترسیم مدارهای الکتریکی مختلف بر روی پلان ساختمان با استفاده از نرم‌افزار مربوط

- تحلیل مسائل ساده‌ی مدارها و ماشین‌های الکتریکی

توانایی‌های فراگیر پس از دوره‌ی دوساله‌ی کاردانی

- توانایی طراحی و محاسبه‌ی مدارهای روشنایی و تأسیسات الکتریکی در سطح محدود

- توانایی اجرای نقشه‌های شبکه‌ی هوایی و زمینی

- توانایی تعمیر و نگهداری شبکه‌های فشار ضعیف و قوی و نحوه‌ی اتصال مفصل به کابل

- توانایی تحلیل مدارهای الکتریکی، دیجیتال و مباحث ماشین‌های الکتریکی سه‌فاز و مخصوص

- توانایی تحلیل و پیاده‌سازی مدارهای قابل کنترل به کمک PLC 

- توانایی سیم‌پیچی موتورها، ترانسفورماتورها و آرمیچرهای مختلف

- توانایی در اجرای طرح‌های تأسیساتی کوچک و راه‌اندازی ماشین‌آلات

- نصب، راه‌اندازی و استفاده از تجهیزات الکتریکی ساده در بخش صنعت و خدمات

- توانایی تعمیر و نگهداری قسمت‌های الکتریکی ماشین‌های صنعتی

- سرپرستی بخش‌های کوچک تولیدی و خدماتی مرتبط با رشته‌ی الکتروتکنیک

- آموزش مهارت‌های علمی رشته‌ی الکتروتکنیک در سطح تعیین‌کننده