دوشنبه ٠١ آبان ١٣٩٦
خدمات الکترونیکی
آیین نامه ها
سایر
دانشکده فنی_مهندسی برق

معرفی رشته برق

گرايش هاي مقطع ليسانس

رشته مهندسي برق در مقطع كارشناسي داراي 4 گرايش الكترونيك، مخابرات، كنترل و قدرت است. البته گرايش هاي فوق در مقطع ليسانس تفاوت چنداني با يكديگر ندارند و هر گرايش با گرايش ديگر تنها در 30 واحد يا كمتر متفاوت است. و حتي تعدادي از فارغ التحصيلان مهندسي برق در بازار كار جذب گرايشهاي ديگر اين رشته مي شوند. با اين وجود ما براي آشنايي هر چه بيشتر شما گرايشهاي فوق را به اجمال معرفي مي كنيم.

گرايش الكترونيك

"گرايش الكترونيك به دو زير بخش عمده تقسيم مي شود. بخش اول ميكروالكترونيك است كه شامل علم مواد، فيزيك الكترونيك، طراحي و ساخت قطعات از ساده ترين آنها تا پيچيده ترين آنها است و بخش دوم نيز مدار و سيستم ناميده مي شود و هدف آن طراحي و ساخت سيستم ها و تجهيزات الكترونيكي با استفاده از قطعات ساخته شده توسط متخصصان ميكروالكترونيك است.

گرايش الكترونيك يكي از گرايشهاي جالب مهندسي برق است كه محور اصلي آن آشنايي با قطعات نيمه هادي، توصيف فيزيكي اين قطعات، عملكرد آنها و در نهايت استفاده از اين قطعات، براي طراحي و ساخت مدارها و دستگاههاي است كه كاربردهاي فني و روزمره زيادي دارند."

گرايش مخابرات

هدف از مخابرات ارسال و انتقال اطلاعات از نقطه اي به نقطه ديگر است كه اين اطلاعات مي تواند صوت، تصوير يا داده هاي كامپيوتري باشد. "مخابرات از دو گرايش ميدان و سيستم تشكيل مي شود. كه در گرايش ميدان، دانشجويان با مفاهيم ميدان هاي مغناطيسي، امواج، ماكروويو، آنتن و ... آشنا مي شوند تا بتوانند مناسبترين وسيله را براي انتقال موجي از نقطه اي به نقطه ديگر پيدا كنند.  همچنين يكي از فعاليت هاي عمده مهندسي مخابرات گرايش سيستم، طراحي فليترهاي مختلفي است كه مي توانند امواج مزاحم شامل صوت يا پارازيت را از امواج اصلي تشخيص و آنها را حذف كرده و تنها امواج اصلي را از آنتن دريافت كنند.

گفتني است كه امروزه با توسعه مخابرات بي سيم، ارتباط نزديكتري بين دو گرايش ميدان و سيستم ايجاد شده است. براي نمونه در گوشي تلفن همراه ما هم تجهيزات مربوط به مدارهاي مخابراتي و هم تجهيزات مربوط به فرستنده و هم آنتن گيرنده را داريم. از همين رو يك مهندس مخابرات امروزه بايد از هر دو گرايش بخوبي اطلاع داشته باشد تا بتواند يك دستگاه بي سيم را طراحي كند."

 

 گرايش كنترل

"اگر بخواهيم يك تعريف كلي از كنترل ارائه دهيم، مي توانيم بگوييم كه هدف اين علم، كنترل خروجي هاي يك سيستم بر مبناي ورودي هاي آن و با توجه به شرايط ويژه و نكات مورد نظر طراحي آن سيستم مي باشد."

"علم كنترل فقط در مهندسي برق مورد استفاده قرار نمي گيرد. بلكه در شاخه هاي ديگري از علوم مهندسي و حتي علوم انساني كاربرد دارد. به عنوان نمونه كنترل فرآيند تصفيه نفت در يك پالايشگاه، كنترل عملكرد يك نيروگاه برق، سيستم كنترل ناوبري يك كشتي و يا كنترل تحولات و تغييرات جمعيتي نمونه هاي متنوعي از كاربرد علم كنترل مي باشد.

گفتني است كه گرايش كنترل داراي زير بخش هاي متنوعي مانند كنترل خطي، غيرخطي، مقاوم، تطبيقي، ديجيتالي، فازي و غيره است."

"در رشته هاي مهندسي مكانيك، مهندسي شيمي، مهندسي هوافضا، مهندسي سازه و مهندسي هاي ديگر نيز ما شاهد علم كنترل هستيم اما نوع سيستم كنترلي در هر رشته مهندسي متفاوت است. براي مثال در مهندسي مكانيك نوع كنترل، مكانيكي و در مهندسي شيمي براساس فرآيندهاي شيميايي است. اما در كل هدف مهندسي كنترل، طراحي سيستمي است كه بتواند عملكرد يك دستگاه را در حد مطلوب حفظ كند.

"خودكار كردن يا اتوماتيك كردن خط توليد، يكي ديگر از فعاليت هاي مهندسي كنترل است. يعني مهندس كنترل مي تواند به گونه اي خط توليد را هماهنگ و كنترل كند كه محصول توليد شده طبق برنامه تعيين شده و با بهترين كيفيت به دست آيد."

گرايش قدرت

"گرايش قدرت به آموزش و پژوهش در زمينه طراحي و ساخت سيستم هاي مورد استفاده در توليد، توزيع، مصرف و حفاظت از برق مي پردازد.

به عبارت ديگر دانشجويان اين رشته در شاخه توليد با انواع نيروگاههاي آبي، گازي، سيكل تركيبي و ... آشنا مي شوند. و در بخش انتقال و توزيع، روشهاي مختلف انتقال برق اعم از كابلهاي هوايي و زيرزميني را مطالعه مي كنند و در شاخه حفاظت نيز انواع وسايل و تجهيزات حفاظتي كه در مراحل مختلف توليد، توزيع، انتقال و مصرف انرژي، انسانها و تاسيسات را در برابر حوادث مختلف محافظت مي كنند، مورد بررسي قرار مي دهند كه از آن ميان مي توان به انواع رله ها، فيوزها، كليدها و در نهايت سيستم هاي كنترل اشاره كرد.

يكي ديگر از شاخه هاي قدرت نيز ماشين هاي الكتريكي است كه شامل ژنراتورها، ترانسفورماتورها و موتورهاي الكتريكي مي شود كه اين شاخه از زمينه هاي مهم صنعتي و پژوهشي گرايش قدرت است."

 

 

آينده شغلي، بازار كار، درآمد

"امروزه با توسعه صنايع كوچك و بزرگ در كشور، فرصت هاي شغلي زيادي براي مهندسين برق فراهم شده است و اگر مي بينيم كه با اين وجود بعضي از فارغ التحصيلان اين رشته بيكار هستند، به دليل اين است كه اين افراد يا فقط در تهران دنبال كار مي گردند و يا در دوران تحصيل به جاي يادگيري عميق دروس و در نتيجه كسب توانايي هاي لازم، تنها واحدهاي درسي خود را گذرانده اند.

همچنين يك مهندس خوب بايد، كارآفرين باشد يعني به دنبال استخدام در موسسه يا وزارتخانه اي نباشد بلكه به ياري آگاهي هاي خود، نيازهاي فني و صنعتي كشور را يافته و با طراحي سيستم ها و مدارهاي خاصي اين نيازها را برطرف سازد. كاري كه بعضي از فارغ التحصيلان ما انجام داده و خوشبختانه موفق نيز بوده اند."

"اگر يك فارغ التحصيل برق داراي توانايي هاي لازم باشد، با مشكل بيكاري روبرو نخواهد شد. در حقيقت امروزه مشكل اصلي اين است كه بيشتر فارغ التحصيلان توانمند و با استعداد اين رشته به خارج از كشور مهاجرت مي كنند و ما اكنون با كمبود نيروهاي كارآمد در اين رشته روبرو هستيم."

"طبق نظر كارشناسان و متخصصان انرژي در كشور، با توجه به نياز فزاينده به انرژي در جهان كنوني و همچنين نرخ رشد انرژي الكتريكي در كشور، سالانه بايد حدود 1500 مگاوات به ظرفيت توليد كشور افزوده شود كه اين نياز به احداث نيروگاههاي جديد و همچنين فارغ التحصيلان متخصص برق و قدرت دارد.

فرصت هاي شغلي يك مهندس كنترل نيز بسيار گسترده است چون در هر جا كه يك مجموعه عظيمي از صنعت مهندسي مثل كارخانه سيمان، خودروسازي، ذوب آهن و ... وجود داشته باشد، حضور يك مهندسي كنترل ضروري است.

و بالاخره يك مهندس مخابرات يا الكترونيك مي تواند جذب وزارتخانه هاي پست و تلگراف و تلفن، صنايع، دفاع و سازمانهاي مختلف خصوصي و دولتي شود."

توانايي هاي مورد نياز و قابل توصيه

توانايي علمي:

"مهندسي برق نيز مانند مابقي رشته هاي مهندسي بر مفاهيم فيزيكي و اصول رياضيات استوار است و هر چه دانشجويان بهتر اين مفاهيم را درك كنند، مي توانند مهندس بهتري باشند. در اين ميان گرايش الكترونيك وابستگي شديدي به فيزيك بخصوص فيزيك الكترونيك و فيزيك نيمه هادي ها دارد. در گرايش مخابرات نيز درس فيزيك اهميت بسياري دارد زيرا دروس اصلي اين رشته بخصوص در شاخه ميدان شامل الكترومغناطيس و امواج مي شود."

داشتن ضريب هوشي بالا و تسلط كافي بر رياضيات، فيزيك و زبان خارجي از ضرورتهاي ورود به اين رشته است.

علاقمندي ها:

 

دانشجوي برق بايد ذهني خلاق و تحليل گر داشته باشد. همچنين به كار با وسايل برقي علاقه داشته باشد چون گاهي اوقات با دانشجوياني روبرو مي شويم كه در رياضي و فيزيك قوي هستند اما در كارهاي عملي ضعيف اند. چنين دانشجوياني براي رشته هاي مهندسي مناسب نيستند و بهتر است رشته هاي ذهني و انتزاعي مثل رياضي يا فيزيك را انتخاب كنند.

وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر: (كارشناسي ارشد و ...)

فارغ التحصيل در مقطع كارشناسي برق كه مدرك خود را در يكي از چهار گرايش الكترونيك، مخابرات، قدرت و كنترل مي گيرد، مي تواند در يكي از اين گرايشها (اختياري) يا رشته اي كه برق زير مجموعه اي براي آن تعريف شده، ادامه تحصيل نمايد. اين رشته به صورت: مهندسي برق- الكترونيك، برق- قدرت، برق- مخابرات (شامل گرايش هاي: ميدان، سيستم، موج، رمز، مايكرونوري) برق- كنترل، مهندسي پزشكي (گرايش بيوالكتريك)، مهندسي هسته اي (دو گرايش مهندسي راكتور و مهندسي پرتو پزشكي، مهندسي كامپيوتر (معماري كامپيوتر، هوش مصنوعي و رباتيك) است. براي تحصيل در مقطع دكتراي تخصصي، مي توان، در هر يك از زيرشاخه هاي تخصصي‌تر گرايشهاي ياد شده ميزان مورد نياز واحدها را اخذ كرد و رساله دكتري را در همان موضوع خاص ارائه داد. مسلم است اين زير شاخه ها، گرايشهاي تخصصي تر اين چهار گرايش است. امكان ادامه تحصيل در كليه گرايشهاي ياد شده در مقطعهاي كارشناسي ارشد و تا حد زيادي در دوره دكتري، در داخل كشور وجود خواهد داشت. رشته برق به دليل كاربردي بودن آن در بسياري از علوم مهندسي ديگر، براي فارغ التحصيلان امكان تحصيل در بسياري گرايشها و دانشها را فراهم مي كند.

رشته هاي مشابه و نزديك به اين رشته

در برخي از دانشگاهها رشته مهندسي پزشكي را يكي از گرايش هاي مهندسي برق به شمار مي آورند. رشته هايي از قبيل مهندسي علمي - كاربردي برق، كارداني فني برق، دبير فني برق - قدرت و ... پيوند عميقي بين اين رشته و دانش كامپيوتر وجود دارد كه غيرقابل انكار است. با توجه به حجم بازار الكترونيك و بازار صنعت نيمه رسانا در دنيا و نيز كشور ما كه رشد 7% و 15% دارد، لذا آينده روشني براي اين رشته پيش بيني مي كنند چه از لحاظ بازار كار بر صنعت هاي شغلي و چه از نظر تحققات علمي.

 

 گرايش هاي مقطع کاردانی

رشته‌ي الکترونيک

تاريخچه‌ي رشته‌ي الکترونيک

در سال 1301 هنرستان‌هاي فني و حرفه‌اي در ايران پايه‌گذاري شد. در همان سال، رشته‌ي برق نيز در هنرستان فني تهران (شهيدبهشتي) در خيابان قوام‌السلطنه قديمي (سي‌ تير) راه‌اندازي شد. از آن تاريخ تا کنون متناسب با تغييرات سيستم آموزشي کشور و فناوري‌هاي روز چندين بار تغييرات کلي و جزئي داشته است. رشته‌ي الکترونيک يکي از زيرمجموعه‌هاي مرتبط با رشته‌ي برق است که امروزه در کليه‌ي رشته‌هاي صنعتي و غير صنعتي نفوذ کرده است.

رشته‌ي الکترونيک رشته‌اي است که بر اساس چارچوب تعريف‌شده براي آموزش‌هاي کارداني پيوسته در آموزشکده‌هاي فني و حرفه‌اي و مراکز مرتبط با دانشگاه جامع علمي کاربردي و دانشگاه آزاد و مؤسسات آموزش عالي غير انتفاعي طراحي و تدوين شده است. شاغلين به تحصيل در اين رشته مي‌توانند در دو مسير تعريف‌شده‌ي تحت عناوين ديپلم فني و حرفه‌اي و کاردان فني و حرفه‌‌اي دانش‌آموخته شوند.

ديپلم و کاردانی در رشته‌ي الکترونيک

فارغ‌التحصيل دوره‌ي متوسطه‌ي الکترونيک فني و حرفه‌اي فردي است که با کسب مهارت در رشته‌ي خود قادر است در سطوح مختلف کارگر فني فعاليت کند. هم‌چنين قادر است به صورت خوداشتغال در زمينه‌هاي مختلف از قبيل فروش قطعات و دستگاه‌هاي الکترونيکي، سرويس، نگهداري و تعمير دستگاه‌هاي کوچک الکترونيکي کارآفرين باشد.

کاردان فني رشته‌ي الکترونيک به عنوان تکنسين الکترونيک شناخته شده و مي‌تواند خلأ بين کارگر و مهندس را پر کند و ارتباط بين اين دو را در صنايع برقرار سازد. کاردان فني مي‌تواند خود به عنوان کارآفرين در صنايع مرتبط با الکترونيک نيز فعاليت داشته باشد.

هدف رشته‌ي الکترونيک، تربيت نيروي انساني متعهد و کارآمد است که بتواند علاوه بر انجام وظايف شهروندي با استفاده از آموخته‌هاي خود در کليه‌ي حرفه‌هاي مرتبط با رشته‌ي الکترونيک در سطوح مياني به عنوان کارگر فني و تکنسين اشتغال يابد.

اين رشته با توجه به ماهيتي که دارد براي آقايان و خانم‌ها مناسب است؛ بنابراين هر دو جنسيت مي‌توانند در اين رشته تحصيل کنند.

دورنماي رشته‌ي الکترونيک

با توجه به نفوذ الکترونيک در کليه‌ي شاخه‌هاي آموزشي حتي شاخه‌هاي نظري و پزشکي،‌ به نظر مي‌رسد کاربرد اين رشته در سطوح مختلف حتي بيش‌‌تر از گذشته توسعه يابد. بنابراين در صورت ايجاد توانايي‌هاي متناسب با فناوري‌هاي نوين، زمينه‌ي اشتغال براي اين دانش‌آموختگان کماکان مهيا خواهد بود.

 

توانايي دانش‌آموختگان رشته‌ي الکترونيک

از آن‌جا که رشته‌ي الکترونيک در دوره‌ي کارداني داراي گرايش‌هاي متفاوتي از قبيل الکترونيک صنعتي، مخابرات، راديو و تلويزيون و الکترونيک عمومي است، توانايي‌ اين دانش‌آموختگان پس از طي دوره‌ي کارداني متناسب با گرايش خواهد بود. در مجموع براي دوره‌ي 2 ساله توانايي‌هاي مشترکي وجود دارد که به شرح آن‌ها مي‌پردازيم:

توانايي‌هاي مشترک دوره‌هاي کارداني در گرايش‌هاي مختلف

- کار با انواع دستگاه‌هاي اندازه‌گيري الکترونيکي

- نصب، راه‌اندازي و استفاده از تجهيزات الکترونيکي ساده در بخش خدمات و صنعت

- تشخيص عيوب و نواقص تجهيزات در بخش‌هاي خدماتي و صنعت

- تعمير و نگهداري سيستم‌هاي الکترونيکي

- سرپرستي بخش‌هاي کوچک توليدي و خدماتي مرتبط با رشته‌ي الکترونيک

- آموزش مهارت علمي و عملي رشته‌ي الکترونيک در سطح تعيين‌شده

- تجهيز و راه‌اندازي کارگاه و آزمايشگاه الکترونيک در سطح مختلف

ياد‌آور مي‌شود که برخي از توانايي‌هاي پس از طي دوره‌هاي کارآموزي مرتبط ميسر است.

طول دوره‌ي تحصيلي

طول دوره‌ي آموزشي در رشته‌ي الکترونيک 2 سال است.تعداد واحد‌هاي درسي در دوره‌ي کارداني متناسب با گرايش در حدود 73 واحد است. دوره‌ي کارداني به صورت 4 يا 5 نيم‌سال اجرا مي‌شود.

 مشاغل قابل دست‌يابي

- تعميرکار لوازم الکتريکي خانگي ساده

- نصب و راه‌اندازي وسايل الکترونيکي ساده

- مونتاژکار مدارهاي الکتريکي

- تکنسين (فن‌ورز) تعمير وسايل و تجهيزات الکترونيکي

- تکنسين (فن‌ورز) نصب و راه‌اندازي دستگاه‌هاي الکترونيکي و ماشين‌آلات صنعتي

- طراح و مجري طرح‌هاي الکترونيکي ساده

- سرپرست خط توليد صنايع و خدمات الکترونيکي

-  اپراتور سيستم‌هاي الکترونيکي

 

امکان ادامه‌ي تحصيل در مقاطع بالاتر

کليه‌ي دانش‌آموختگان دوره‌ي کارداني رشته‌ي الکترونيک مي‌توانند در آزمون‌هاي کارشناسي ناپيوسته‌ي سازمان سنجش و آموزش کشور، دانشگاه آزاد و دانشگاه علمي و کاربردي شرکت کنند و پس از قبولي در دوره‌ي کارشناسي ناپيوسته ادامه‌ي‌ تحصيل دهند. ياد‌آور مي‌شود که دانش‌آموختگان دوره‌ي کارشناسي ناپيوسته مانند تمام دانش‌آموختگان ساير دانشگاه‌ها مي‌توانند در آزمون‌هاي ورودي دوره‌هاي کارشناسي ارشد شرکت کنند و پس از پذيرفته شدن در آزمون، ادامه‌ي تحصيل دهند.

 

کاردانی الکتروتکنيک

تربيت نيروي انساني متعهد و کارآمد است که بتواند علاوه ‌بر انجام وظايف شهروندي با استفاده از آموخته‌هاي خويش در حرفه‌هاي مربوط به الکتروتکنيک در سطوح مياني (تکنسين) خدمات لازم را ارائه کند. رشته‌ي الکتروتکنيک شاخه‌ي فني ‌و حرفه‌اي از رشته‌هاي گروه تحصيلي برق است.

دورنماي آينده‌ي رشته

با توجه به پيشرفت‌هاي فناوري و وارد شدن ريزپردازنده‌ها در کليه‌ي لوازم خانگي و سيستم‌هاي الکتريکي به نظر مي‌رسد که کاربري اين رشته در سطوح مختلف حتي بيش‌تر از گذشته توسعه يابد. لذا زمينه‌ي اشتغال براي فارغ‌التحصيلان اين رشته کماکان مهيا خواهد بود. اما به لحاظ تغييراتي که در سامانه‌ي صنعتي برقي رخ مي‌دهد، مي‌بايستي تجديد نظر کلي در برنامه‌ريزي رشته و توليد کتاب‌هاي آموزشي با توجه به فناوري اطلاعات صورت گيرد.

ميزان خلاقيت، ابتکار و نوآوري مورد نياز

با توجه به اين‌که فرد در طول دوران تحصيلي و هم‌چنين پس از آن‌که جذب بازار کار مي‌شود به ‌طور طبيعي با مسائل و موارد مختلف فني در ارتباط خواهد بود، لازم است براي تحصيل و به‌کارگيري آموخته‌هاي خود ذهني خلاق و روحيه‌اي مبتکرانه داشته باشد تا بتواند در شرايط مختلف به سرعت تصميم بگيرد و هم‌چنين مي‌بايستي از پيشرفت‌ علوم در زمينه‌ي صنعتي کشور به بهترين وجه استفاده نمايد.

توانايي فراگير پس از دوره‌ي 2ساله‌ي کاردانی

- اجراي سيم‌کشي ساختمان‌هاي کوچک

- باز کردن و بستن لوازم خانگي برقي متداول به ‌منظور سرويس و رفع عيوب ساده‌ي آن

- بازپيچي موتورهاي الکتريکي سه‌فاز و تک‌فاز و ترانسفورماتورهاي کوچک

- کابل‌کشي و راه‌اندازي موتورهاي الکتريکي کوچک با کليدهاي کنتاکتورها و رله‌هاي قابل برنامه‌ريزي

- ترسيم مدارهاي الکتريکي مختلف بر روي پلان ساختمان با استفاده از نرم‌افزار مربوط

- تحليل مسائل ساده‌ي مدارها و ماشين‌هاي الکتريکي

توانايي‌هاي فراگير پس از دوره‌ي دوساله‌ي کارداني

- توانايي طراحي و محاسبه‌ي مدارهاي روشنايي و تأسيسات الکتريکي در سطح محدود

- توانايي اجراي نقشه‌هاي شبکه‌ي هوايي و زميني

- توانايي تعمير و نگهداري شبکه‌هاي فشار ضعيف و قوي و نحوه‌ي اتصال مفصل به کابل

- توانايي تحليل مدارهاي الکتريکي، ديجيتال و مباحث ماشين‌هاي الکتريکي سه‌فاز و مخصوص

- توانايي تحليل و پياده‌سازي مدارهاي قابل کنترل به کمک PLC 

- توانايي سيم‌پيچي موتورها، ترانسفورماتورها و آرميچرهاي مختلف

- توانايي در اجراي طرح‌هاي تأسيساتي کوچک و راه‌اندازي ماشين‌آلات

- نصب، راه‌اندازي و استفاده از تجهيزات الکتريکي ساده در بخش صنعت و خدمات

- توانايي تعمير و نگهداري قسمت‌هاي الکتريکي ماشين‌هاي صنعتي

- سرپرستي بخش‌هاي کوچک توليدي و خدماتي مرتبط با رشته‌ي الکتروتکنيک

- آموزش مهارت‌هاي علمي رشته‌ي الکتروتکنيک در سطح تعيين‌کننده

کلیه حقوق برای مؤسسه آموزش عالی آل طه محفوظ است